‘Oproer en omwenteling’ tijdens de scheiding van de Nederlanden

Lezing door Joost Van Meerbeeck en Bram De Ridder  

Zaterdag 30 mei 2025
Hotel Rosendale
Stationsplein 5A
4702 VX  Roosendaal
Lezing: 16.00 uur; drankje met signeersessie en mogelijkheid om het boek te kopen: 17.00 uur.

Joost van Meerbeeck en Bram De Ridder keren in deze lezing terug naar het leven van Adriaan van Meerbeeck (1560-1643) en de Nederlandse Opstand. Ze doen dat naar aanleiding van hun recente boek ‘Oproer en Omwenteling. Antwerpen, de Nederlanden en de wereld door de ogen van Adriaan Van Meerbeeck’. Ze brengen een verhaal over gewone mensen in woelige tijden, die zich constant moesten aanpassen aan nieuwe (geo)politieke realiteiten en aan de druk van ideologische en religieuze propaganda. En ze bieden een nieuwe blik op het oude verhaal van de “jammerlijke” scheiding der Nederlanden, met uitstapjes naar de actuele verhoudingen tussen België en nederland.

De hoofdfiguur, Adriaan van Meerbeeck, was een bevoorrechte getuige van de Tachtigjarige Oorlog. Geboren in 1560 in wereldstad Antwerpen beleefde hij er de ene grote omwenteling na de andere. Als kind maakte hij in 1566 de beeldenstorm mee, als tiener de Spaanse Furie in 1576, en als jongvolwassene de Val van Antwerpen in 1585. Terwijl de Nederlanden verscheurd raakten door het geweld van de Nederlandse Opstand, moest van Meerbeeck zich staande zien te houden. Eerst als handschoenverkoper onder de kathedraal van het zieltogende Antwerpen; later als belastinginner, schoolmeester, investeerder en vertaler in het Vlaamse Bornem. Telkens met veel vallen en opstaan, terwijl rondom hem politieke polarisatie, religieus fanatisme, en economische malaise welig tierden. Daarbij steeds geholpen door zijn lijfspreuk ‘Ingenio et Labore’: met vernuft en hard werken.

Uiteindelijk kwam hij in Aalst terecht, waar hij zich toelegde op het schrijven van Chronycke van de gantsche werelt, ende sonderlinghe van de seventhien Nederlanden. Een aantrekkelijke wereldgeschiedenis, geschreven in de volkstaal en met veel aandacht voor de splitsing van de Nederlanden en de roerige belevenissen uit zijn jeugd. De Chronycke werd bovendien alom geprezen in de Zuidelijke Nederlanden, waar het boek een expliciet tegengewicht moest bieden tegen de ‘geschiedvervalsing’ van de grootste historicus uit het Noorden, Emanuel van Meteren. Het zou effectief een bestseller worden en Adriaans toegangsticket tot een beter leven. Met de opbrengst investeerde hij een drukkerij en boekhandel in Brussel, die hem niet alleen financiële rust bracht maar ook toegang gaf tot de intellectuele elites aan het Brusselse hof. 

Links: Bram De Ridder (1989) werkte jarenlang aan de KU Leuven als academisch historicus, gespecialiseerd in de vroegmoderne geschiedenis en is nu onafhankelijk adviseur toegepaste geschiedenis.

Rechts: Joost Van Meerbeeck (1964) is bachelor geneeskunde (UGent), master toegepaste economie (KULeuven) en MBA (University of Chicago). Hij is bestuurder en adviseur van ondernemingen, investeringsfondsen en akademische instituten in Nederland en België en oprichter van de denktank ThinkBeyond. 

Deelname

De toegang tot deze lezing en signeersessie is gratis. Belangstellenden die geen lid zijn van het ANV kunnen zich aanmelden met het formulier.