Woord vooraf Neerlandia 2023-2

Luik, Liège of Lüttich?

Peter Debrabandere
Hoofdredacteur

Als je vanuit Maastricht en omgeving met de auto naar Luik wil rijden, vind je de ene keer een wegwijzer met daarop Luik, de andere keer een wegwijzer met daarop Liège. In Duitstalig België (waar Franstaligen taalfaciliteiten krijgen en de overheidscommunicatie met de burger dus vaak Duits- én Franstalig is) lees je op de wegwijzer naar Luik: Lüttich-Liège. In aangrenzend Duitsland lees je in de buurt van Aken soms alleen Liège op wegwijzers, soms Liège (Lüttich) en soms Lüttich (Liège). In Vlaanderen staat op de wegwijzers naar Luik systematisch Luik, nooit Liège. Verwarring alom dus, zeker voor wie uit een verder buitenland komt en de Nederlandse en Duitse exoniemen Luik en Lüttich niet kent.

Het Vlaams Agentschap Wegen en Verkeer heeft nu met enkele nieuwe wegwijzers met daarop de aanduiding Liège een bijdrage willen leveren om een einde te maken aan die verwarring. Het past daarbij een interne richtlijn toe die bepaalt dat op wegwijzers voortaan alleen nog de taal van de bestemming gebruikt wordt. Het Agentschap werd meteen teruggefloten door Vlaams minister van Mobiliteit Lydia Peeters, want de aanpassing is een overtreding van de taalwetgeving. Dus moet op die aangepaste borden opnieuw Luik verschijnen.

De argumenten van het Agentschap om in Vlaanderen alleen nog de taal van de bestemming te gebruiken én dubbele aanduidingen als Liège-Luik te vermijden, stuiten op ongemakkelijke consequenties. Ten eerste zouden op basis daarvan juist wel dubbele én zelfs driedubbele aanduidingen verschijnen als Brussel-Bruxelles (bestemming met twee officiële talen) respectievelijk Luxembourg-Luxemburg-Lëtzebuerg (bestemming met drie officiële talen), terwijl nu uitsluitend Brussel en Luxemburg op de borden staan. Ten tweede zouden we dan in Vlaanderen uitsluitend de naam Dunkerque moeten gebruiken, terwijl Duinkerke de naam van de in oorsprong Nederlandstalige stad is.

Uiteraard zijn drie verschillende aanduidingen voor dezelfde bestemming in een straal van vijftig kilometer (in Nederland, België en Duitsland) verwarrend voor wie die benamingen niet allemaal kent. Maar het initiatief van het Vlaamse Agentschap lost de verwarring niet op als niet ook in Nederland, Duitstalig België, Franstalig Wallonië en tweetalig Brussel een vergelijkbaar initiatief genomen wordt. Het eenzijdige initiatief is zelfs te beschouwen als een naïeve zet in een land waar taalevenwichten tussen het Nederlands en het Frans bijzonder wankel zijn.

Bovendien zijn Nederlandstalige aanduidingen van Waalse steden en gemeenten tegenwoordig niet meer zo’n probleem nu Google Maps en navigatiesoftware ons de weg wijzen en bijvoorbeeld een Duitse trucker duidelijk maken dat hij in de buurt van Brussel de wegwijzer naar Luik moet volgen als hij Liège zoekt. Bovendien mogen we van anderstaligen die door het Nederlandse taalgebied rijden, toch verlangen dat ze daar rekening mee houden. Dat doen wij ook als we door Duitsland, Wallonië of Frankrijk rijden.

En voor ik het vergeet: Luik, Liège en Lüttich zijn drie benamingen die ontstaan zijn uit hetzelfde woord. De oudste vorm van de naam is het Latijnse Leodicum. Dat werd vervolgens Leodium. En via afzonderlijke klankontwikkelingen in het Nederlands, Frans en Duits ontstonden daaruit de namen Luik, Liège en Lüttich.

Peter Debrabandere is docent Nederlands, Duits en copywriting aan de Hogeschool VIVES. Daarnaast is hij hoofdredacteur van Neerlandia.
contact: peter.debrabandere@scarlet.be

Dit voorwoord verscheen in Neerlandia 2023/2.