Neerlandia

Inhoud nummer 2 2019 | jaargang 123

As jy mooi hare het,
maar ’n donker vel
voel mense empatie vir jou,
jou genes het links gedraai toe
dit regs moes gaan,
jy het dit amper gemaak

 

Woord vooraf

Bedankt om niets uit je auto te gooien
door hoofdredacteur Peter Debrabandere

Sinds ruim een maand voert de Vlaamse organisatie Mooimakers actie met de slogan BEDANKT OM NIETS uit je auto te gooien. Vlaamse automobilisten kijken daar beslist niet van op. Ze krijgen een bedankje omdat ze geen zwerfvuil  uit hun auto gooien. Nederlandse automobilisten fronsen ongetwijfeld hun wenkbrauwen als ze bedánkt worden met het dóél iets niet te doen.

De vraag is waarom Mooimakers en het Vlaams Verkeerscentrum niet de moeite doen om een soort Nederlands te gebruiken dat zowel door Vlamingen als door Nederlanders zonder wenkbrauwengefrons begrepen wordt.


Grenslanders

AVROTROS en VRT maken samen samen een dramaserie op de grens tussen Nederland en Vlaanderen
Interview door Ruud van Gessel

Monic Hendrickx als Cornella Dingemanse

AVROTROS en de Vlaamse omroep VRT/Eén werken samen aan de nieuwe dramaserie Grenslanders, die in het najaar wordt uitgezonden. De thrillerserie speelt zich af in de grensstreek van Zeeland en Zeeuws-Vlaanderen. In Grenslanders wordt een meisje van Afrikaanse origine zwaar getraumatiseerd aangetroffen in de polders van het Grensland tussen Vlaanderen en Nederland. Tara, een rechercheur uit Rotterdam, en Bert, een psychiater uit Antwerpen, proberen te achterhalen wat er met haar is gebeurd. Al snel krijgen ze het gevoel dat het onschuldig ogende Grensland en de mensen die daar wonen, meer geheimen verbergen dan de toeristische brochures doen vermoeden …

“Volgens mij hebben Nederlanders en Vlamingen de behoefte om elkaar weer beter te leren kennen” 

Lees dit interview


Een dak boven het hoofd van actief Nederland in Brussel

Auteur: Frank Judo

Holland House in Brussel

Het gerucht verspreidt zich al even in Brussel: over enige tijd gaat het Holland House open. Wanneer precies en wat het Holland House zal zijn, is voor nogal wat mensen minder duidelijk. Voldoende reden dus om koffie te drinken met Hanna Oosterbaan en Niels Schreuder, die bestuurslid zijn van de vereniging achter dit ambitieuze project. We ontmoeten elkaar in de wel bijzonder on-Hollandse club des Guides, de voormalige officierensociëteit van een cavalerieregiment, waar de vereniging voorlopig haar tenten heeft opgeslagen.

Onze leden en sympathisanten zijn gemiddeld jonger dan in het klassieke verenigingsleven en zijn overwegend professioneel actief in het Europese circuit


Theater in een geglobaliseerde wereld

De opdracht die Milo Rau zich stelt
Auteur: Laurens De Vos

Milo Rau Foto Phile Deprez

Hij heeft een fascinatie voor België. Niet voor het ietwat gezapige landje dat meedeint op de Europese en internationale golven, maar op de rafelige kant ervan: de verwoestende kolonisatie, eerst onder Leopold II, later door België zelf; de Dutroux-affaire; de worsteling met homoseksualiteit; de thuishaven van de Europese Unie. Sinds september 2018 is de Zwitser Milo Rau aangesteld als artistiek directeur van het NTGent. Aan het 19e-eeuwse idee van een instelling die de stedelijke elite bedient, wil hij resoluut een einde maken door de oprichting van een Stadstheater van de Toekomst.


Column | Zuid-Afrika

Black Like Me
Auteur: Ronelda S. Kamfer

Ronelda S. Kamfer

“… Being a little Black girl in this country – it was rough. The psychological tricks you have to play in order to get through – and nobody said how it felt to be that.”  Toni Morrison

My kopvel brand soos vuur en ruik soos sulfaat. Bleck Like Me, ’n hair straghtening produk vir swart vroue, wat veronderstel is om my trots oor my blackness te maak, terwyl ek chemicals aan my hare smeer om dit minder swart te maak.


Op weg naar een nieuw begrip van de geschiedenis?

Het onderzoek naar de Nederlandse militaire acties in Indonesië in de periode 1945-1950
Auteur: Caroline Drieënhuizen

Militaire actie in Indonesië, 30 december 1948. Nationaal Archief. Foto J.D. Noske

Al is het volgend jaar 75 jaar geleden dat Indonesië zich onafhankelijk van Nederland verklaarde en is het dit jaar 70 jaar dat Nederland dat besluit politiek gezien respecteerde, het koloniaal verleden is geen voltooid verleden tijd. Met name de gebeurtenissen die plaatsvonden tussen 1945, het jaar dat Soekarno de onafhankelijkheid uitriep, en 1949, het moment dat Nederland de soevereiniteit overdroeg, blijven aan Nederlands geweten knagen en laten de gemoederen hoog oplopen. Het laatste, in december 2016 gestarte, onderzoek naar de gebeurtenissen, het project Dekolonisatie, geweld en oorlog in Indonesië, 1945-1950, hoopt de antwoorden te vinden op de “aard, omgang en oorzaken van structureel grensoverschrijdend geweld in Indonesië” (NIOD, 2017) tijdens het Nederlands militair optreden in die periode. Zal dit onderzoek dan nu voor eens en voor altijd duiding kunnen geven aan die gebeurtenissen en af kunnen rekenen met dit spook uit het verleden?

De afgelopen kleine tien jaar doken er verschillende, tastbare, bewijzen van de gruwelijkheden van de oorlog in Indonesië op


Column | Frans-Vlaanderen

Bakstenen en identiteit
Auteur: Wido Bourel

De Frans-Vlaamse architect Louis-Marie Cordonnier was na WO I de leidende figuur achter de wederopbouw van Frans-Vlaanderen in streekgebonden stijl © Fonds Lefebvre

Honderd jaar geleden, in 1919, na het einde van de Eerste Wereldoorlog, ontstond in Frans/Vlaanderen een nieuwe vorm van vrijetijdsbesteding± het ramptoerisme. Een weekenduitstapje door de puinen van de vele slagvelden. Slingerend van verwoest dorp tot verwoest dorp, een toeristische gids in de hand. Eén vraag hield iedereen bezig: wat met de wederopbouw?


Column | Wereldnieuws

Dordrecht, maar dan in Zuid-Afrika!
Auteur: Merlijn Timmers

Nederlandse delegatie bij het welkomstbord

Dordrecht profileert zich graag als de oudste stad van Holland. De charmante middelgrote stad met haar oude stadskern gaat dus allang mee. En speelde een rol in een aantal belangrijke historische gebeurtenissen, waarvan de synode van Dordrecht er één is. Maar juist die gebeurtenis inspireerde een klein nieuw stadje in de Oostkaap van Zuid-Afrika zich óók Dordrecht te noemen. Nog een Dordrecht dus, maar dan in Zuid-Afrika.

Samenwerking met partners in Nederland is de sleutel van het succes van de stedenband


Paalwormen vreten Vliegent Hert op

Nederland en België werken samen aan bescherming VOC-schip ’t Vliegend Hert.
Auteur: Peter van den Assem

Een duiker gaat te water. Op de achtergrond het onderzoeksschip Simon Stevin. Foto VLIZ

Begin jaren tachtig werd voor de kust van Zeebrugge het wrak gevonden van het VOC-schip ’t Vliegend Hert. Verschillende delen van de lading werden aan land gebracht. In 2002 volgde een opgraving vanwege de viering van vierhonderd jaar VOC. Daarna werd de Oostindiëvaarder met rust gelaten, deels beschermd door het zand. Maar Belgische onderzoekers ontdekten enige tijd terug dat een deel van die zandlaag is weggespoeld. Gevolg: paalwormen zijn begonnen om blootliggende delen van het wrak aan te vreten. Deskundigen van de Nederlandse Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed en het Vlaamse Instituut voor de Zee werken nu samen aan een plan om de restanten van het schip zo goed mogelijk te beschermen.


Nabijeburen, lokale besturen

Gemeenteraadsverkiezingen krijgen steeds meer een lokaal stempel
Auteur: Lawrence Urbain

In 2011 ontstond in de gemeente Goedereede protest tegen de voorgenomen herindeling

Zowel in Nederland als in Vlaanderen vonden vorig jaar gemeenteraadsvkiezingen plaats. Lokale, onafhankelijke partijen zetten hun opmars voort. De vraag werpt zich op of deze trend een reactie is op de gemeentelijke fusies van de afgelopen decennia.


De krant wordt weer spannend

Journalisten ontdekken literaire technieken
Auteur: Bram Vermeer

Journalisten ontdekken dat ze met spannende verhalen meer indruk maken dan met alleen de kale feiten. Een nieuwe generatie journalisten experimenteert met literaire technieken.

Het beeldend vertellen van verhalen werd in journalistieke opleidingen tot voor kort afgeleerd


Meer dan een kebab met knoflooksaus 

Arabische invloed op het Nederlands gisteren en vandaag
Auteur: Ewoud Meeusen

Politici in Nederland van bijna alle politieke partijen hebben verontrust gereageerd op het feit dat de Vrije Universiteit van Amsterdam heeft besloten de opleiding Nederlands voor het komende studiejaar te schrappen bij gebrek aan voldoende studenten. De relevantie van het vak staat zwaar onder druk nu uit rapportage blijkt dat in het hoger onderwijs het Engels het Nederlands steeds verder verdringt.


Denk niet zwart, denk niet wit

Taalgebruik aan de orde stellen bevordert taalbewustzijn
Auteur: Vivien Waszink

“We gebruiken bij voorkeur wit in berichten omdat blank in tegenstelling tot zwart een positieve connotatie heeft”, aldus de hoofdredactgeur van de NOS vorig jaar. Ook het Nationaal Museum van Wereldculturen heeft moeite met bepaalde woordkeuzes en stelde vorig jaar voor achterhaalde, twijfelachtige of beledigende woorden een speciale taalgids op: Woorden doen ertoe: een incomplete gids voor woordkeuze binnen de culturele sector. Eerder schrapte het Rijksmuseum al woorden als neger en indiaan.

We zijn er eigenlijk pas als het überhaupt niet meer nodig is iemands huidskleur expliciet te vermelden


Tweetalig onderwijs in Noord-Frankrijk

Gesprek met Henri Vaassen over een moeizame strijd, tegenkanting en een hoopvolle start
Interview door Marianne van Scherpenzeel

Henri Vaassen bij het Huis van Het Nederlands in Belle | Foto La Voix Du Nord

In 2017 ondertekenden Frankrijk en Vlaanderen een samenwerkingsovereenkomst om de kwaliteit van het Frans in het Vlaamse onderwijs te versterken via het uitwisselen van informatie en expertise én om het tweetalig onderwijs (Frans/Nederlands) in Noord-Frankrijk te steunen. Aanleiding voor de Association pour un Enseignement Bilingue/Vereniging Tweetalig Onderwijs om het project Tweetalig Onderwijs in Noord-Frankrijk op te zetten om op termijn immersieklassen Nederlands voor jonge kinderen mogelijk te maken op basisscholen in de grotere grensgemeenten, zoals Duinkerke (Dunkerque), Belle (Bailleul) en Rijsel (Lille). Het idee was dat project te laten ‘groeien’: het Nederlands geleidelijk aan tot aan de drempel van de universiteit te brengen. Het ANV steunt het project vanaf 2017. We zijn nu twee jaar verder. Benieuwd naar de stand van zaken spraken we met Henri Vaassen, voorzitter van de Vereniging Tweetalig Onderwijs en van het Huis van het Nederlands in Belle.

“Uit economische overwegingen volgen heel wat cursisten anderhalf tot twee uur per week Nederlands.”


Una cerveza, por favor!

Benamingen voor bier, brouwers en brouwerijen
Auteur: Frans Debrabandere

In de Boerendans (ca. 1569) van Pieter Bruegel de Oude worden verschillende bierkruiken afgebeeld. – Kunsthistorisches Museum

In het Nederlands, Duits, Engels, Frans en Italiaans kennen we het woord bier in verschillende vormen: bier, beer, bière, birra. Het Latijnse woord cerevesia leeft nog voort in het Spaanse cerveza, het Portugese cerveja, het Franse cervoise en het Italiaanse cervogia, maar alleen in het Spaans en het Portugees zijn die woorden het normale equivalent van het Nederlandse bier. In het Engels bestaat ook nog het woord ale, een woord dat ooit ook in het Nederlands voorkwam. Waar komen al die woorden vandaan? Welke andere woorden zijn er nog voor bier? En hoe helpen allerlei familienamen ons om de woordenschat van het bier en de brouwers ervan in kaart te brengen?

De mensen waren wel genoodzaakt om bier te drinken, want dat bestond uit gekookt en dus veilig drinkwater 


Nieuwe perspectieven voor zomercursus Nederlands

Zomercursus in Gent ontvangt 120 buitenlandse studenten Nederlands
Auteur: Yves T’Sjoen

De deelnemers aan de zomercursus Nederlands van 2018

In de zomervakantie strijken weer 120 buitenlandse studenten Nederlands neer in Gent. De deelnemers zijn in overleg met en op voorstel van buitenlandse docenten geselecteerd. Zoals de voorbije drie jaar is de Universiteit Gent de gastinstelling in de Lage Landen voor de nieuw gemodelleerde Taalunie Zomercursus Nederlands – taal, cultuur en beroep. De cursus loopt van 4 tot 17 augustus 2019.

Buiten de leszaal kunnen met de hulp van studentenkringen internationale en interculturele ontmoetingen worden georganiseerd 

Lees dit artikel


Een leuke jurk zit niet altijd lekker

Gezellig, leuk en lekker, woorden waar anderstaligen mee worstelen
Auteur: Ludo Beheydt

Verschillende keren heb ik aankomende Erasmusstudenten mogen verwelkomen met een voordracht over Who are the Dutch? In mijn verhaal reserveerde ik steevast een plaatsje voor de taal van de Nederlanders. Niet alleen omdat ik vreesde dat de anglofiele universiteiten dat niet zouden doen, maar ook omdat Nederlands zo’n bijzondere taal is.


Boek in de kijker

Een ouderwetse Bourgondische kroniek
door Jan Dumolyn

Bart Van Loo, De Bourgondiërs: Aartsvaders van de Lage Landen, De Bezige Bij, Amsterdam, 2018, ISBN 978 94 0313 900 5, 560 pp. Prijs: € 34,99.

Lees deze recensie


Recensies

Medische mensentaal
Een aanrader voor beginnende beroepsoefenaars in de zorg
door Nanon Labrie
Frans Meijman & Annelies Bakker, Medische mensentaal: Taal en communicatie over gezondheid, ziekte en zorg, De Tijdstroom, Utrecht, 2018, ISBN 978 90 5898 322 0, 314 pp. Prijs: € 42,50.

Twee zijden van een medaille
De wereldgeschiedenissen van Nederland en Vlaanderen 
door Frank Judo

Lex Heerma van Voss, Marjolein ’t Hart, Karel Davids, Karwan Fatah-Black, Leo Lucassen en Jeroen Touwen (red.), Wereldgeschiedenis van Nederland, Amsterdam, Ambo-Anthos, 2018, 750 pp. Prijs: 45 euro.

Marnix Beyen, Marc Boone, Bruno De Wever, Leen Huet, Brigitte Meijns, Harold Polis, Marc Reynebeau, Eric Vanhaute, Guy Vanthemsche, Karel Van Nieuwenhuyse & Karel Verhoeven (red.), Wereldgeschiedenis van Vlaanderen, Kalmthout, Polis, 2018, 566 pp. Prijs: 34,99 euro.

Arjan van Dixhoorn, Gerjanne Hoek, Koen van der Blij & David van Gelder (red.), History of Zeeland in the World: Exploring the World from Zeeland, Middelburg, de Drukkery, 2019, 311 pp. Prijs: 27,99 euro.


ANV

Een ondoordachte beslissing
Weg uit de comfortzone, een logisch gevolg van een juiste keuze
Auteur: Frank Judo

Net geen drie jaar geleden nam het hoofdbestuur van onze vereniging een ondoordachte beslissing. We zouden voortaan meer zelf de richting bepalen van wat we deden. Van Epimetheus zouden we Prometheus worden: de agenda mee bepalen in plaats van naderhand door middel van prijzen duidelijk te maken welke evoluties we fijn vonden.

Ondoordacht was onze beslissing zeker, want we konden met de beste wil van de wereld niet inschatten wat die allemaal met zich mee zou brengen: financieel, organisatorisch, noem maar op. En toch was het een goede beslissing, omdat ze ons verplichtte de comfortzone te verlaten en na te denken over wat het Algemeen-Nederlands Verbond kan betekenen voor de Lage Landen. Als op 3 juni een onderzoeksnota kon worden voorgesteld over Nederlands-Vlaamse samenwerking op het terrein van de internationalisering van het hoger onderwijs, was dat het eerste concrete gevolg van die beslissing. Het Twintigersproject, dat na de zomer van start gaat, is het tweede.

Presentatie onderzoeksnota Nederlands-Vlaamse samenwerking internationalisering hoger onderwijs

Frans Debrabandere onderscheiden met de Marnixring Erepenning

Overhandiging van de prijs aan Frans Debrabandere. Rechts Dirk Van Besien (voorzitter Marnixring) en links Bob Vanhaverbeke (voorzitter Marnixring Brugge Gruuthuuse). Foto Cathy Bourgeos

20 twintigers
ANV lanceert jongerenproject

Het ANV wil met 20 twintigers Nederlandse en Vlaamse jongeren samenbrengen om elkaar beter te leren kennen, de belangstelling voor elkaar te vergroten en de samenwerking te verbeteren. In vier weekenden komen studenten en jongeren aan het begin van hun carrière samen voor een cultureel, economisch en sociaal programma. Belangstellenden worden uitgenodigd voor 1 juli a.s. een motivatiebrief met cv te sturen naar het ANV.
Meer informatie

Algemene vergadering op 29 juni 2019
Binnenkort ontvangen alle leden de agenda voor de algemene vergadering die op 29 juni a.s. in het Dordrechts Museum wordt gehouden. De landenafdelingen bereiden deze vergadering voor in een aparte ledenbijeenkomst om afgevaardigden te kiezen die in de algemene vergadering mogen stemmen. Ieder lid mag zich hiervoor kandidaat stellen.

Colloquium Waarom is standaardtaal belangrijk?
Wie ijvert voor meer samenwerking tussen Nederland en Vlaanderen, is een gemeenschappelijke taalstandaard bijna per definitie genegen. Het uit elkaar groeien van het Nederlands heeft onvermijdelijk ook gevolgen voor het uit elkaar groeien van de Nederlanden. Om die problematiek in een ruimere context te situeren, doen we een beroep op twee academische deskundigen. Roberto Dagnino doceert Nederlands in Straatsburg en deed onderzoek naar het debat over de standaardtaal in de negentiende eeuw. Luk Draye deed als hoogleraar in Leuven onderzoek naar de positie van het Duits als officiële taal in meerdere Europese landen. Uit hun uiteenzettingen hopen we nuttige kennis te halen die het mogelijk maakt de positie van een gemeenschappelijke standaardtaal verder te versterken. Neerlandia-hoofdredacteur Peter Debrabandere formuleert de conclusies.

Het colloquium Waarom is standaardtaal belangrijk? wordt georganiseerd door de landenafdeling Vlaanderen op zaterdag 30 november 2019 in het SteM Zwijgershoek in Sint-Niklaas (op wandelafstand van het station) en begint om 14.30 uur.
Meer informatie

Afscheid van redacteur Marianne van Scherpenzeel
We respecteren haar besluit, maar we vinden het ontzettend jammer dat Marianne van Scherpenzeel ontslag heeft genomen uit de redactie van Neerlandia. Achttien jaar was Marianne van Scherpenzeel redacteur van Neerlandia, van 1995 tot 2003 en daarna vanaf 2009. Nu vindt ze het tijd voor vernieuwing.


Kroniek

Nederland en Vlaanderen lanceren Europees pioniersproject

Vlaams minister-president Bourgeois (links) en Nederlands staatssecretaris Knops (rechts) op de persconferentie Europees

Op 8 mei 2019 hebben Vlaams minister-president Geert Bourgeois en Nederlands staatssecretaris Raymond Knops van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties een innovatief project gelanceerd om de grensoverschrijdende samenwerking te verbeteren. Beide partijen onderzoeken hoe ze hun vergunningen, procedures en andere relevante regelgeving beter op elkaar kunnen afstemmen om grensoverschrijdende infrastructuur sneller tot stand te brengen.

Linde van den Bosch nieuwe directeur NOB
Sinds 1 juni 2019 is Linde van den Bosch directeur-bestuurder van de Stichting Nederlands Onderwijs in het Buitenland (NOB). Linde van den Bosch was van 2004 t/m 2012 algemeen secretaris van de Nederlandse Taalunie. Daarna werkte ze als inspecteur Europese scholen bij de Inspectie van het Onderwijs.

Nieuwe subsidiekansen voor Nederlands-Vlaamse projecten 
Interreg Vlaanderen-Nederland subsidieert grensoverschrijdende projecten voor slimme, groene en inclusieve groei. Het programma wordt gefinancierd vanuit het Europese Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO). Om problemen in grensregio’s aan te pakken en grensoverschrijdende samenwerking binnen Europa te bevorderen, heeft de Europese Unie het Interreg-programma in het leven geroepen. Elke grensstreek in de EU kent een eigen Interreg-programma. Voor België en Nederland is Interreg Vlaanderen-Nederland het belangrijkste programma.

Ter voorbereiding op de volgende subsidieperiode 2021-2027 organiseert Interreg Vlaanderen-Nederland het evenement Funding: The Future. De toekomstige mogelijkheden van het programma zullen worden toegelicht en er komt een expo van gerealiseerde projecten. Allemaal initiatieven die tot stand kwamen door samenwerking tussen bedrijven, kennisinstellingen, het onderwijs en overheden.

De expo wordt ingericht met demonstraties van innovaties en realisaties die door deelnemers zelf getest en geproefd kunnen worden. Dat maakt het evenement ook leuk en leerzaam voor wie geen plannen heeft om een eigen project op te zetten.

Donderdag 19 september 2019 Interreg Vlaanderen-Nederland – Funding: The Future Alta Ripa II, Engelstraat 6, Oud-Turnhout Toegang gratis.
Meer informatie


Toe sny sy haar liefde in twee,
sodat sy soms lief was vir die een,
en soms vir die ander,
maar nooit altee op dieselfde tyd nie


Inhoud 2019 nummer 1

Naar boven