De Bronzen Uil 2020

Machteld Siegman wint met De kaalvreter de juryprijs en de publieksprijs van De Bronzen Uil 2020 

In de Gentse Minardschouwburg werd op zaterdag 10 oktober 2020 de tiende editie van het literaire festival Het Betere Boek afgsloten met de prijsuitreiking voor het beste Nederlandstalige romandebuut. Machteld Siegmann won met haar debuut De kaalvreter zowel de juryprijs als de publieksprijs van De Bronzen Uil.

Een gesprek met winnaar Machteld Siegmann

Luk Van Loock

Wat betekent schrijven voor je?

Gewoon een bron van plezier. Het laat me toe een eigen wereld te scheppen waarin ik kan ronddwalen om zelfgeknede personages te regisseren. Het geeft een scheppend gevoel, waarbij ik bovendien mijn liefde voor taal kan koesteren.

Het gaat dus om het kundig verwoorden van ongelimiteerde fantasie?

Zeker. Al volgen er na een eerste aanzet altijd meerdere rondes waarin de zinnen zorgvuldig gewikt en gewogen worden. Voor mij gaat het om gedisciplineerd werken. Iedere ochtend trek ik me terug in mijn studiekamer en verlaat mijn bubbel pas uren later. Er hangen geen kinderen meer aan mijn rok, dat lukt dus perfect. Na een stevige wandeling ben ik dan klaar voor de middagshift. Niemand bepaalt mijn tijdsgebruik. Ik moet het dus zelf doen. Net zoals het uitwerken van het project. Dat betekent ook voorbereid zijn op het bedenken van een plan B voor het geval plan A uitzichtloos zou blijken. Als schrijver ben je op je eigen beroepsernst en inspiratie aangewezen. De enige hulp komt van huisgenoten, die je ruimte en tijd laten, en ook van de redacteur van de uitgeverij, die je een klankbord biedt. Mijn samenwerking met Liesbeth Vries was schitterend. Ze hielp me een verhaal uit te bouwen waarin alles overdacht kaalgevreten werd ten behoeve van de beoogde essentie.

De kaalvreter is haast literaire polyfonie.

Ik ben geboeid door menselijke reacties op wijzigingen in situaties van familieleden of kennissen en hoe traumatische gebeurtenissen in de jeugd onderhuids kunnen kruipen. Die fascinatie vormt, samen met Godsbesef en verankering in de natuur, mijn inspirerende bron om verschillende personages unieke stemmen te geven die complementair samenvloeien. 

Daarin ben je onmiskenbaar geslaagd.

De Bronzen Uil krijgen is voor mij een groot compliment. Ik kende de prijs en keek er uiteraard naar uit toen mijn uitgever besloot mijn debuutroman in te zenden. Dromen mag toch? Hoewel … op pagina 363 van mijn boek staat: “In de verte hoorde ze een uil. ‘Dag uil’, fluisterde ze.” Blijkbaar was de uil dus al ingeseind (binnenpretje). Afgezien van de waardering op zich, de zeefdruk, het leuke beeldje en de welgekomen geldprijs was ik echter bijzonder blij dat de juryprijs de publieksprijs bevestigde. Die publieksprijs werd immers eerst uitgereikt. Omdat jury's het veelal oneens blijken te zijn met de keuze van het publiek, zag ik die Bronzen Uil al elders naartoe vliegen. Dag uil! Het werd echter een bijzonder leuke verrassing.

Volgde na de spanning op het podium een ontladend feestje?

Dat zou het normaal zeker geworden zijn. Corona heeft er anders over beslist. Voor de gebruikelijke festivalsfeer was er begrijpelijk weinig ruimte. Vanaf mijn aankomst in de schouwburg bleek zorg om veiligheid als rode draad door de organisatie te lopen. Afstandelijk de andere genomineerden begroeten in afwachting van het podiummoment; onwennig voorgesteld worden aan het publiek; zenuwachtig politici hun lofzang op de mooie stad Gent aanhoren met twee doorkruisende gedachten in het achterhoofd: goede wijn behoeft toch geen krans? en komaan zeg, noem namen alsjeblief!; felicitaties in ontvangst nemen; onnoemlijk tevreden zijn met de aanwezigheid van mijn man en de vertegenwoordiger van de uitgeverij; de houding van gevierde laureate afmeten aan standaards van bescheidenheid; langzaamaan meer genieten van een receptie die minder Bourgondisch verliep dan wat kwade tongen me voorgespiegeld hadden en … ten slotte terechtkomen in een McDonald’s, omdat gastronomische restaurants gesloten waren of uitsluitend op reservering werkten.

Heb je nog een speciale anekdote voor onze lezers?

Ja hoor. Vlamingen en Nederlanders gebruiken dezelfde woorden en vormen er zinnen mee die over de landsgrens heen wel eens uiteenlopende betekenissen krijgen. Toen Jos Geysels in zijn toespraak het leven in eigen hand te nemen zei, hoorden mijn Nederlandse oren iets in de richting van ‘zelfdoding’. Nadien begreep ik dat die Vlaming ‘autonoom optreden’ bedoelde. Alles wel beschouwd, vind ik in dat uiteenlopend woordgebruik extra waardering vanwege lezend Vlaanderen.

Ik wil daar trouwens iets aan toevoegen dat dieper dan een anekdote gaat. Ik ben opgegroeid in een streng christelijk milieu. Hoewel ik in de loop van de tijd heel anders tegen dingen ben gaan aankijken, ben ik nog steeds gelovig op zoek naar een God die zich overigens niet altijd makkelijk laat vinden. Waardering krijgen in een vrijzinnig milieu doet me ongelooflijk veel deugd. Het laat me uitkijken naar signeersessies die gepland zijn in tal van Vlaamse boekhandels en bibliotheken.

Dit is een licht aangepaste versie van het interview dat geplaatst werd in Rechtuit, het tijdschrift van het Willemsfonds vzw.

De jury over De kaalvreter

De jury was onder de indruk van de eigen stem, de eigen kleur en het ritme waardoor de verschillende perspectieven van de personages tot hun recht komen. Bedachtzaam en meeslepend geschreven, geeft het verhaal een scherp beeld van een mens die zijn leven in eigen handen wil nemen en van de gevolgen van deze zoektocht voor de onmiddellijke omgeving. Strak gecomponeerd en toch lenig in het lezen. Een boek dat ontroert en tot in de kern raakt en knaagt.

De andere genomineerden

• Chris van Camp met De kus van Dabrowski, Manteau
• Frederik Willem Daem met Tekens van leven, De Bezige Bij
• Marije Langelaar met In het jaar van de rode os, De Arbeiderspers
• Max Temmerman met Coniferen, Borgerhoff & Lamberigts
• Kevin van Vliet met Wolfsjong, Prometheus

Samenstelling jury

Jos Geysels (voorzitter), Yasmine Allas, Majida Bellal, Wim van Gelder, Sylvain Peeters, Sofie Vandamme en Marnix Verplancke.