Een nieuw koninkrijk, een nieuwe kunst. Wens en werkelijkheid

door Eveline Koolhaas-Grosfeld

Aanvang 16:00 uur

Plaats Vlaams Cultuurhuis de Brakke Grond, Amsterdam

Vijfde lezing in de reeks Noord en Zuid onder Willem I. 200 jaar Verenigd Koninkrijk der Nederlanden m.m.v. Anna Rademakers

1814 – In het algemene gejuich over het nieuwe koninkrijk werd ook de schilderkunst niet vergeten. Vol optimisme schreef de commissie die de tentoonstelling van eigentijdse kunst in Amsterdam voor dat jaar organiseerde:

Hoogst gelukkig voor de Kunsten inderdaad het tegenwoordig oogenblik. De School van Rubbens en Van Dijk vereenigt zich met die van Rembrand, Douw en Potter. De Nederlandsche schilderkunst, onder denzelfden vorst, onder dezelfde bescherming, onder dezelfde gunstige voortekenen, zal de deugden der Hollandsche, Brabandsche en Vlaamsche Scholen vereenigen en alzoo de Nederlandsche brengen tot een uitmuntend geheel van grootheid en bevalligheid.

Met andere woorden: uit de vereniging van de lokale scholen moest een nieuwe, nationale schilderkunst herrijzen die de eenwordingspolitiek van Willem I kon ondersteunen.

Maar dit was gemakkelijker gezegd dan gedaan. In de Bataafs-Franse tijd hadden Nederlandse kunstgeleerden de Hollandse schilderschool aangemerkt als wezenlijk anders dan die van de Zuidelijke Nederlanden en daarbij religie, staatsvorm en volkskarakter aangewezen als oorzaken van het verschil. Het eigen karakter van de diverse scholen was bovendien voor iedereen zichtbaar geworden in het museum in Parijs, waar alle door Napoleon buitgemaakte kunstwerken tentoongesteld waren. Voor zover dit de trots op eigen schildersroem nog niet had aangewakkerd, zou dit zeker in 1815 gebeuren bij de triomfantelijke terugkeer van de kunstwerken naar hun oorspronkelijke plaats.

In deze lezing volgen we eerst het debat over de Hollandse en de Vlaamse schilderscholen; vervolgens gaan we na welke voorstelling men zich maakte van een nieuwe nationale schilderkunst en wat er door de overheid en binnen kunstkringen gedaan werd om deze te bevorderen. Vanuit dit kader onderzoeken we dan de contacten tussen de Noord- en Zuid-Nederlandse schilders en de werken die zij maakten in de jaren van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden.

Eveline Koolhaas-Grosfeld

Eveline Koolhaas-Grosfeld behaalde cum laude haar doctoraal kunstgeschiedenis aan de Universiteit van Utrecht. Zij was tijdelijk verbonden als onderzoeker en docent aan dezelfde universiteit. Ook werkte zij voor het project Nederlandse cultuur in Europese context van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek. Zij publiceerde meerdere boeken en artikelen over de Nederlandse kunst en cultuur van de achttiende en negentiende eeuw.
In 2010 promoveerde zij aan de Universiteit van Amsterdam. Voor haar proefschrift De ontdekking van de Nederlander in boeken en prenten rond 1800 (Zutphen: Walburgpers 2010) ontving zij de van de Vereniging voor Nederlandse kunsthistorici de Karel van Manderprijs 2013.
Momenteel is zij werkzaam als zelfstandig onderzoeker, beeldresearcher en beeldredacteur. Recente voorbeelden zijn Het Bataafse experiment (F. Grijzenhout, N. van Sas, W. Velema eds., Nijmegen: Vantilt 2013) and Een nieuwe staat. Het begin van het Koninkrijk der Nederlanden, 1815-1830 (I. de Haan, P. den Hoed, H. te Velde eds., Amsterdam: Prometheus 2013).
Verder maakt zij deel uit van de redactie van het Nederlands Kunsthistorisch Jaarboek, van het tijdschrift De Negentiende Eeuw en is zij bestuurslid van de Atlas Van Stolk in Rotterdam.

Vlaams Cultuurhuis de Brakke Grond

Nes 45, 1012 KD  Amsterdam

De toegang is gratis. Aanmelden noodzakelijk.

Aanmeldformulier lezing Eveline Koolhaas-Grosfeld 30 maart 2014

Het ANV en de Werkgroep VKN organiseren samen een halfjaarlijkse lezingenreeks. Gevestigde en aanstormende academici nemen u mee in hun verhalen waarin de godsdiensttwisten, de ruzies over taal en spelling, het literaire leven, de onderwijsperikelen en natuurlijk de Belgische Revolutie in 1830 aan bod komen.

Boekje en cd

Elke lezing wordt als hoorcollege op cd uitgegeven. Daarnaast verschijnt er een boekje dat door een toegankelijke schrijfstijl, aansprekende illustraties en literatuursuggesties voor een breed publiek geschikt is. Een boekje inclusief cd kost 10 euro. De verschijningsdatum van de publicatie naar aanleiding van deze lezing wordt verwacht uiterlijk 28 september 2013.

Bestellen

De publicatie kost 10,00 euro excl. verzendkosten. Voor België en Nederland wordt het verzendtarief voor het binnenland gerekend. U kunt het boekje met onderstaand formulier bestellen.

Bestelformulier deel 5 reeks VKN 200