Neerlandia

Inhoud nummer 4 2016 | jaargang 120

Woord vooraf van de hoofdredacteur
Peter Debrabandere

 

 


Kijk verder dan de post
De mogelijke overname van PostNL door Bpost was van bij het begin een onderneming die met scepsis omgeven was. Niet alleen was het antwoord op het eerste overnamebod negatief, ook de sfeer zat van bij de aanvang niet goed.

 

Nederland en Vlaanderen spelen haasje-over. Het UNESCO-verdrag Immaterieel Cultureel Erfgoed in de Lage Landen.
Auteur: Elise Meier
Dubbelinterview met Marc Jacobs, directeur van FARO, Vlaams Steunpunt voor cultureel erfgoed, en Ineke Strouken, directeur van het Kenniscentrum Immaterieel Erfgoed Nederland.
“Nederland en Vlaanderen delen een taal, klimaat en geschiedenis, dus dan is het te verwachten dat er veel overeenkomsten in tradities zijn. Het verbaasde me eerlijk gezegd wel dat Nederland pas zo laat het UNESCO-verdrag ondertekende.”

Marc Jabobs
Ineke Strouken

Column | Gedeelde ergernissen
Auteur: Guy Janssens
Van de week nog even over en weer naar Den Haag gespoord. Aangetrokken door de stad waar ik twee jaar Vlaams vertegenwoordiger was. Soms wordt het heimwee te sterk en dan moet ik even gaan herbronnen in het Noorden.

Een strop om de nek of een investering in de toekomst? Studiefinanciering in Nederland en Vlaanderen
Auteur: Laurens De Vos
Lees het hele artikel.

Publish of perish? De funeste gevolgen van een doorgedraaide publicatiecultuur
Auteur: Steven Delarue
Onderwijs, onderzoek en dienstverlening. Het zijn de drie pijlers van het universitaire bestel, de taken die mij de afgelopen zes jaar als assistent Nederlandse Taalkunde aan de Universiteit Gent werden toebedeeld, en de drie criteria die gehanteerd worden om de verschillende kandidaten bij een aanstellingsprocedure tot docent met elkaar te vergelijken. In principe zouden die drie pijlers evenwaardig moeten zijn, maar in de praktijk is er al jaren een scheeftrekking ontstaan, die steeds groter lijkt te worden.

 

De Nederlandse Victor Hugo. Nicolaas Beets gehuldigd in 1884
Auteur: Rick Honings
Dat Nicolaas Beets (1814-1903) een beroemde auteur was, zal wel niemand ontkennen. Samen met Bilderdijk en Multatuli geldt hij als een van de meest prominente auteurs van de negentiende eeuw. Terwijl de eerste twee echter tijdens hun leven allerlei conflicten uitvochten en veel tegenwerking ondervonden, was Beets vanaf het begin een publiekslieveling. Toen hij in de jaren dertig van de negentiende eeuw als Leids student met Byron dweepte, diens werken vertaalde en zelf ook dichtstukken in diens geest publiceerde, wist hij daarmee nationaal de aandacht op zich te vestigen. In zijn dagboek noteerde hij in 1835: “Ik ben tegenwoordig te Leiden in de mode en gewild als een paar oranje handschoenen.”

Consience als beroemdheid
Auteur: Piet Couttenier
Anekdotes illustreren wellicht nog het meest de aura van beroemdheid waarmee nationale auteurs als Conscience tijdens de negentiende eeuw werden omringd. Zo vertelde een vriend en epigoon van Conscience, A.C. Van der Cruyssen, hoe hij meer dan eens de schrijver incognito op wandeltochten door het Vlaamse land mocht vergezellen en telkens weer kon vaststellen dat vermommingen of schuilnamen niet konden verhinderen dat de beroemde schrijver werd herkend, met toejuichingen, toespraken, eerbetuigingen en drinkgelagen als gevolg.

19e-eeuwse muzikale vooroordelen over De West. Henriëtte Kegges muzikaliteit als stereotype in Hildebrands Camera Obscura
Auteur: Koos Jaap van Zwieten
Zoals ook uit zijn dagboeken blijkt, had de Leidse student Nicolaas Beets, die onder het pseudoniem Hildebrand vanaf 1839 zijn Camera Obscura liet verschijnen (Hildebrand, 1900), zacht uitgedrukt geen hoge dunk van onze toenmalige overzeese koloniën. Ook met beoefenaars van instrumentale muziek, of het nu amateurs of beroepsmusici waren, liep hij niet zo hoog op.

Dit is wat we delen. Nederland en Vlaanderen in 2016 gastland van de Frankfurter Buchmesse
Auteur: Laurette Artois

Het was een feest. Een meer dan geslaagd feest voor de Nederlandstalige literatuur onder het motto Dit is wat we delen. De gemeenschappelijke presentatie van Vlaanderen en Nederland als gastland op de grootste boekenbeurs ter wereld, die van Frankfurt, was een geweldig succes. De bekende schrijver Bart Moeyaert, die in juni 2014 tot artistiek directeur van het project benoemd werd, heeft er samen met zijn Nederlandse collega Bas Pauw van het Nederlands Letterenfonds en een hele staf hardwerkende, creatieve en inventieve medewerkers voor gezorgd dat deze boekenbeurs in Duitsland niet zo snel vergeten zal worden.

Mohammed Benzakour wint met De koning komt de ANV Debutantenprijs
Auteur: Abdelkader Benali
Lees het hele interview.

Het belang van Willem Mengelberg
Auteur: Jan Raes
Toespraak ter gelegenheid van de presentatie van de biografie van Willem Mengelberg (1920-1951) op 12 september 2016 in Het Concertgebouw in Amsterdam.

 

Column | Het ventiel
Auteur: Rick de Leeuw
Drie jaar geleden leerde ik Patrick kennen, toen we met een groep mensen gingen fietsen in Frankrijk. Samen reden we de Mont Ventoux en de Alpe d’Huez op, Patrick iets sneller dan ik. Patrick, een Vlaming, is net als ik, Nederlander, een man van in de vijftig. Er is echter één verschil: hij heeft jongdementie. Terwijl hij midden in zijn leven stond – goede baan, leuke vrouw, schoolgaande kinderen – sloeg de ziekte meedogenloos toe.

De Lage Landenlijst: eenheid in verscheidenheid
Auteur: Jan Hautekiet
Hoe goed kennen Vlaanderen en Nederland elkaars liedjes nog? Dat was de echte negenproef voor het succes van een historische primeur. Een Vlaamse en een Nederlandse omroep gingen samen op zoek naar de 100 beste liedjes in de moedertaal. Het idee was begin dit jaar ingefluisterd door de Taalunie, voor de Week van het Nederlands.

De Lage Landenlijst werd uitgezonden vanuit Hotel Brasserie Den Engel in Baarle-Nassau. Op de foto zittend links de Vlaamse presentator Jan Hautekiet en zittend rechts de Nederlandse presentator Hans Schiffers. Verderop de nieuwslezers, staand links Lode Roels en staand rechts Marjet Krol.

Zuid-Nederlanders vluchten naar het Noorden. Pieter Platevoet, ‘eertclootschrijver’ en sterrenkundige uit Dranouter, (1552-1622)
Auteur: Wido Bourel
Alleen een monument achter de kerk in zijn geboortedorp Dranouter herinnert nog aan Pieter Platevoet, bekend onder zijn Latijnse naam Petrus Plancius. Deze place to be van de volksmuziek van mijn jeugd, vandaag een West-Vlaamse deelgemeente van Heuvelland, behoorde vroeger tot het Belle-ambacht, nu grotendeels Frans grondgebied.

Luistertaal in het hoger onderwijs
Auteurs: Ineke van den Berg, Karen Schoutsen, Stefan Sudhoff en Jan D. ten Thije
Op Nederlandse en Vlaamse universiteiten speelt het Engels een steeds belangrijkere rol. In 79% van de universitaire masteropleidingen en 17% van de bacheloropleidingen in Nederland wordt het Engels als instructietaal gebruikt. 66% van de masteropleidingen is zelfs volledig Engelstalig. In Vlaanderen is het aantal Engelstalige opleidingen kleiner, maar het neemt toe. Ongetwijfeld is het gebruik van het Engels een cruciale factor in de internationalisering van het hoger onderwijs.

Etymologie |Over kerken en andere bidplaatsen
Auteur: Frans Debrabandere
Voor ons is een gebedshuis of bidplaats in de eerste plaats een gebouw voor de christelijke eredienst en daar gebruiken we het woord kerk voor. Alle Germaanse talen gebruiken daar dat woord voor: Middelneders (en nog altijd West-Vlaams) kwerke, Duits Kirche, Engels church, Fries Tsjerke, Zweeds kyrka, Noors kirkekyrkje.

Crowdsourcing: Nederlandstalig gedrukt erfgoed
Auteurs: Hans Beelen en Nicoline van der Sijs
Sinds 2007 leiden wij een grote groep vrijwilligers die er met onuitputtelijke werkkracht voor hebben gezorgd dat een groot aantal moeilijk leesbare gedrukte teksten uit de 16e, 17e en 18e eeuw digitaal beschikbaar is gekomen. Het is begonnen met de Statenvertaling uit 1637. In totaal zijn binnen het Bijbeldigitaliseringsproject 10 Bijbelvertalingen gedigitaliseerd. We hebben daarover in 2014 in Neerlandia gerapporteerd. Maar daarna hadden de vrijwilligers er nog lang geen genoeg van. Wat is er sindsdien nog gebeurd?

Spelen met taal | Übermaximalisatie van woordherhalingen
Auteur: Marcoen J.T.F. Cabbolet
Voor de taalpurist is übermaximalisatie natuurlijk een vies woord: het prefix über is immers uit het Duits overgenomen. Maar in deze context is dat vieze juist passend, want om het eerder gerealiseerde maximum van achttien maal dezelfde woordvorm achter elkaar te verbeteren dienen alle noties van schoonheid opzij te worden gezet.

Column | De tentoonstelling als ervaring
Auteur: Arnoud Visser
December is de maand van de jaaroverzichten. Nu kan het collectieve terugblikken gemakkelijk uitmonden in zwaarmoedig gepieker over crises en aanslagen, referenda en verkiezingen, terwijl 2016 ook een jaar was van inspirerende culturele intiatieven. Zo werd niet alleen het vijfhonderdste sterfjaar van Jheronimus Bosch herdacht, maar ook de vijfhonderdvijftigste verjaardag van Desiderius Erasmus. Beide culturele giganten zijn gevierd in bijzondere tentoonstellingen, mogelijk gemaakt door zorgvuldig wetenschappelijk onderzoek en onmisbare steun vanuit de lokale gemeenschap.

Heerlijke krul, gouden goal. Enthousiasme in voetbaljargon
Auteur: Alex Wethlij
De wereldkampioenschappen voetbal zijn weliswaar voorbij, maar dankzij de aanloop naar de Europese kampioenschappen mogen wij met des te meer aandacht nog eens Het Belang van Limburg van 13-4-2016 bekijken, waarin een foto staat van Kevin De Bruyne, met daarnaast Heerlijke krul, gouden goal.

Recensies

Een nieuwe gids voor de Nederlandse kunst
Auteur: Ludo Beheydt
Din Pieters (m.m.v. Nicky Louise van Banning, Rozanne de Bruijne en Merel van den Nieuwenhof), Het Nederlandse Kunst Boek, WBooks, Zwolle, 2016, ISBN 978 94 6258 110 4, 352 pp. Prijs: E 24,95.

De oorwurm is terug
Auteur: Frans Debrabandere
Marianne A.E. van Scherpenzeel, De benamingen voor de oorwurm (Forficula auricularia) in het Nederlandse taalgebied: Een woordgeografisch onderzoek met kaart, Universitas, Schoten, 2016, ISBN 978 90 337 0123 8, 124 pp. en kaart. Prijs: E 29,00.

Signalementen

Een uitdagend en prikkelend vakantieboek
Auteur: Dick Wortel
Gaston Dorren, Vakantie in eigen taal: Wat er mooi, gek en fout is aan ons Nederlands, Uitgeverij Athenaeum – Polak en Van Gennep, Amsterdam, 2016, ISBN 978 90 253 0267 2, 207 pp. Prijs E 15,-. Ook als e-book verkrijgbaar, ISBN 978 90 253 0268 9. Prijs: E 9,99.

Regen en druppels
Auteur: Dick Wortel
Ton den Boom, Kun je een ouwe aap nog kunstjes leren? 101 nuttige spreekwoorden voor de moderne mens,Uitgeverij Van Dale, Utrecht/Antwerpen, ISBN 978 94 6077 315 0, 127 pp. Prijs: E 10,-. Ook verkrijgbaar als e-book, ISBN 978 94 6077 316 7. Prijs: E 7,99.

Kroniek

Patronen van pacificatie: aanmoedigende aantekeningen bij een aarzelend Europa
De Pacificatielezingen vzw organiseert prestigieuze lezingen die de rijke erfenis van de Pacificatie van Gent (1576) levend houden, jaarlijks afwisselend in Gent en in Breda.

Nederlands-Vlaamse top bevordert bredere en diepere samenwerking
Op 7 november 2016 vond in Gent de tweejaarlijkse topontmoeting tussen Nederland en Vlaanderen plaats.

Grensverdrag voorbeeld van uitstekende samenwerking tussen België en Nederland
Minister Bert Koenders van Buitenlandse Zaken en zijn Belgische ambtgenoot Didier Reynders hebben op 28 november 2016 een grensverdrag getekend en daarmee de grens tussen België en Nederland verlegd.

ANV

Van Herenakkoord naar Damesakkoord. Hoe moeten het Nederlandse en Vlaamse onderwijs samen naar de toekomst kijken?
Auteur: Nelly Maes
De Ministers van Onderwijs van Nederland en Vlaanderen sloten in 1991 een Herenakkoord met garanties van wederkerigheid, niet het minst op financieel gebied. De overeenkomst betrof de vrije toegang tot het onderwijs (vooral voor Nederlanders in Vlaanderen), tot het Nederlands onderwijs in het buitenland (door Nederland georganiseerd) en tot de Open Universiteit. Ook de erkenning van diploma’s van het hoger onderwijs werd in de GENT-akkoorden geregeld voor het Gehele Europese Nederlandse Taalgebied.

Uitreiking Grote Visser-Neerlandiaprijs
Op vrijdag 28 oktober 2016 vond de bescheiden en stijlvolle uitreiking van de eerste Grote Visser Neerlandiaprijs aan Dorian van der Brempt plaats in de Grote Kerk in Breda. Juryvoorzitter Alexander Rinnooy Kan liet zijn licht schijnen over de Nederlands-Vlaamse betrekkingen, Joop Daalmeijer hield de laudatio Terug naar de kust – die lelijke kust in onze ogen, organist Aart Bergwerff speelde werken van Nederlandse en Vlaamse componisten en de laureaat hield de lezing Nederland en Vlaanderen, een empathisch verbond? met suggesties om de samenwerking te verbeteren. De presentatie werd gedaan door Elisabeth Gezels. U ontvangt de lezing van Dorian van der Brempt als u een mail stuurt naar info@anv.nl.

Dorian van der Brempt (rechts) ontvangt de Grote Visser-Neerlandiaprijs. Alexander Rinnooy Kan (links) en Nelly Maes (rechts) kijken toe.

Isis Germano wint ANV Theaterscriptieprijs
Aan het slot van de conferentie Dramaastricht op 19 november 2016 werd de winnaar van de ANV Theaterscriptieprijs bekendgemaakt en werd de prijs uitgereikt. De genomineerden, Isis Germano, Leonie Persyn en Linde Schneijderberg, presenteerden hun scriptie. Sonja van der Valk maakte namens de jury (Ignace Cornelissen, Esther de Koning, Piet Menu en Arnoud Visser), de uitslag bekend. De scriptie Een denkend lichaam in theater: Een cognitief-culturele analyse van de belichaming van het kijken van Isis Germano werd als beste beoordeeld om haar ambitieuze, interdisciplinaire benadering, en haar sterke wetenschappelijke positionering.

Isis Germano (links) ontvangt de ANV Theaterscriptieprijs uit handen van Wim van Gelder.

Cursus Vluchtelingen in het verleden in Nederland en België
De HOVO Utrecht organiseert in samenwerking met o.a. het ANV een cursus van acht colleges over de geschiedenis van immigratie in Nederland tussen 1585 en 1956 met extra aandacht voor de toestroom van een miljoen Belgen aan het begin van de Eerste Wereldoorlog. De cursus wordt wekelijks gegeven door dr. Anne Doedens en dr. Marijke van de Vrugt op dinsdag van 11.00 tot 12.45 uur vanaf 7 februari 2017 (met uitzondering van 28 februari). De prijs bedraagt 232 euro. Meer informatie op www.hovoutrecht.nl.

Leporello met gedichten
Bij deze Neerlandia vindt u als kerstcadeau het leporello Een Nederbelg spreekt: tien plus één gedichten van Joke van Leeuwen als Dichter der Nederlanden. Deze bijzondere uitgave werd gepresenteerd in de Week van het Nederlands op vrijdag 14 oktober 2016 in Terneuzen in een vestiging van de Bibliotheek Zeeuws-Vlaanderen. Uiteraard was Joke van Leeuwen aanwezig om haar gedichten voor te dragen en het eerste exemplaar in ontvangst te nemen.

ANV-nieuwjaarsbijeenkomst
Op zaterdag 28 januari 2017 zijn we te gast in het Historisch Centrum de Markiezenhof in Bergen op Zoom voor onze nieuwjaarsbijeenkomst met een lezing en receptie (om 15.30 uur). Daaraan voorafgaand is het mogelijk om aan een rondleiding deel te nemen, die om 14.00 uur begint. U bent van harte uitgenodigd. Meld u vóór 20 januari 2017 aan.

Algemene Vergadering 2017
Op zaterdag 24 juni 2017 wordt de Algemene Vergadering gehouden in Delft.

Naar boven